[rysunek] [rysunek]  
Logo Mapa

  [rysunek]  
Strona główna
Autorzy
O stronie
Regulamin
Pobór
Faq
Stratedzy
  
Aktualności
Akademia
Taktyka i strategia
Armie świata
Technika
Zbrojownia
Słynne postacie
Odznaczenia
Terroryzm
Galeria
Kantyna
Leksykon
Biblioteka
Forum dyskusyjne
Linki
 
     




Copyright © 1997 - 2002
Cybernetyczna Gildia Strategów.

Wszelkie prawa zastrzeżone.
All rights reserved.
Hosting: Dualcore.pl

Sponsor:
Program do pożyczek

Blog technologiczny

Leksykon

1. WAŁ - nasyp ziemny, kamienny lub o konstrukcji złożonej kamienno-drewniano-ziemnej, służący m.in. do celów obronnych. Wały dochodziły do znacznych rozmiarów, np. na ziemiach polskich do 8 m wysokości i ponad 20 m szerokości u podstawy (Gniezno, Poznań), stanowiąc do późnego Średniowiecza zasadniczy element fortyfikacyjny grodów.

2. WARSZAWSKI UKŁAD - "organizacja o charakterze sojuszu politycznego i wojskowego, utworzona na podstawie zawartego 1955 w Warszawie Układu o przyjaźni, współpracy i pomocy wzajemnej między Albanią (wystąpiła 1968), Bułgarią, Czechosłowacją, NRD, Polską, Rumunią, Węgrami i ZSRR; powołany w odpowiedzi na paryskie układy 1954, przewidujące remilitaryzację RFN i włączenie jej 1955 do Organizacji Paktu Północnoatlantyckiego (NATO); główne organy: Doradczy Komitet Polityczny i Zjednoczone Dowództwo Sił Zbrojnych (siedziba sztabu - Moskwa); w wyniku przemian politycznych 1989-90 w państwach członkowskich w lutym 1991 rozwiązano struktury wojskowe, a 1 VII nastąpiła likwidacja Układu."

3. WFZ - Weapons Free Zone - strefa zakazana dla statków powietrznych

4. WL - Wojska lądowe

5. WOJNA - "zjawisko społeczne, którego dominującą cechą jest walka zbrojna między państwami, narodami, klasami lub grupami społecznymi; prawo międzynarodowe zajmuje się przede wszystkim wojną; rozróżnia się wojny sprawiedliwe (wojna w obronie przed napaścią, wojna o wyzwolenie społeczne i narodowe) i wojny niesprawiedliwe (agresywne, zaborcze); ze względu na zasięg terytorialny wojny mogą być lokalne i światowe (obejmujące więcej niż jeden kontynent); zagadnieniami wojny w prawie międzynarodowym zajmuje się prawo przeciwwojenne (zakaz wojny) i prawo wojenne (wojenne prawa i zwyczaje)."

6. WOJNA ŚWIATOWA II 1939-45 - "globalny konflikt zbrojny wywołany 1 IX 1939 napaścią Niemiec na Polskę; do wojny doprowadziła ekspansjonistyczna polityka podjęta w latach 30. przez Niemcy, Włochy i Japonię; na Dalekim Wschodzie Japonia 1931 zajęła Mandżurię, a 1937 rozpoczęła wojnę z Chinami; Niemcy 1938 przyłączyły Austrię (Anschluss) oraz należące do Czechosłowacji Sudety, a 1939 doprowadziły do rozpadu tego państwa popierając niepodległość Słowacji i anektując Czechy; jednocześnie Niemcy wystąpiły z roszczeniami terytorialnymi wobec Polski; Włochy 1935 zawładnęły Abisynią, a 1939 Albanią. Niemcy, Włochy i Japonię 1936-37 połączył system sojuszy (oś Berlin-Rzym-Tokio), do którego 1939-41 przyłączyły się Bułgaria, Chorwacja, Finlandia, Rumunia, Słowacja, Węgry, ZSRR; sojusz z Hitlerem (pakt Ribbentrop-Mołotow) umożliwił Stalinowi 1939-40 anektowanie części Polski (po przyłączeniu się 17 IX 1939 do napaści Niemiec), Finlandii, Rumunii, oraz całości terytoriów Litwy i Estonii. Państwom osi przeciwstawiła się 1939-40 koalicja Francji, Wielkiej Brytanii i Polski, do której 1941 przyłączyły się ZSRR i USA (napadnięte przez Niemcy i Japonię), a następnie inne kraje. Do końca działań zbrojnych w wojnie wzieło udział 61 państw (na 67 wówczas istniejących) i ok. 110 mln żołnierzy; 55 mln ludzi zginęło, 35 mln zostało rannych. Początkowo główną rolę w koalicji antyfaszystowskiej odgrywały: Francja i Wielka Brytania, a od 1941 - USA i ZSRR; w toku wojny alianci swoje plany polityczne i militarne, w tym powojenną organizację świata, uzgadniali na spotkaniach i konferencjach, m.in. 1943 w Teheranie, 1945 w Jałcie. Po kapitulacji Niemiec V 1945 podzielono je na 4 strefy okupacyjne, następnie na konferencji wielkich mocarstw w Poczdamie m.in. ustalono granice Niemiec i powołano Międzynarodowy Trybunał Wojskowy dla osądzenia zbrodniarzy wojennych; po kapitulacji Japonii IX 1945 podjęto decyzje dotyczące okupacji tego państwa przez wojska amerykańskie i osądzenia zbrodniarzy wojennych (Międzynarodowy Trybunał Wojskowy dla Dalekiego Wschodu); II 1947 w wyniku konferencji pokojowej w Paryżu podpisano traktaty pokojowe z: Bułgarią, Finlandią, Rumunią, Węgrami i Włochami, a 1955 z Austrią; państwa koalicji nie zawarły traktatu pokojowego z Niemcami, stan wojny z Niemcami zakończyły jednostronnymi deklaracjami (II 1955 Polska); 1951 państwa zachodnie podpisały układ pokojowy z Japonią. Po II wojnie światowej ukształtował się z czasem podział świata na 2 bloki polityczno-militarne (Pakt Północnoatlantycki i Układ Warszawski), trwający do końca lat 80."

7. WOJNA ŚWIATOWA I 1914-18 - "konflikt zbrojny między utworzonymi na przełomie XIX i XX w. sojuszami polityczno-militarnymi: ententą (główne państwa - Wielka Brytania, Francja, Rosja, później także Japonia i Włochy) a państwami centralnymi (Austro-Węgry, Niemcy, początkowo popierane przez Włochy, później przez Bułgarię i Turcję); pretekstem do wybuchu wojny było zamordowanie w Sarajewie 28 VI 1914 następcy tronu austro-węgierskiego arcyksięcia Franciszka Ferdynanda przez serbskich zamachowców. Wojna trwała 4 lata i 3 miesiące; udział w niej wzięły 33 państwa (29 po stronie ententy); walczyło ok. 70 mln żołnierzy (ok. 10 mln zabitych, 20 mln rannych); zakończyła się kapitulacją państw centralnych (IX-XI 1918) i podpisaniem traktatów pokojowych: z Niemcami (Wersal), Austrią (Saint-Germain-en-Laye), Bułgarią (Neuilly-sur-Seine), Węgrami (Trianon), Turcją (Sevres). W wyniku I wojny światowej, m.in. rozpadły się monarchia austro-węgierska i Rosja carska, Niemcy i Austria stały się republikami, powstały nowe państwa, niepodległość odzyskała Polska; dokonano nowego podziału kolonii; 1919 powołano Ligę Narodów."

8. Wojska pancerne - "to rodzaj wojsk lądowych, charakteryzujący się dużą siłą ognia, wysoką manewrowością, ruchliwością i odpornością na ogień. Wojska pancerne są zdolne do wykonywania różnych zadań bojowych we wszystkich rodzajach działań. Wojska pancerne występują jako oddziały i związki taktyczne; ich podstawowe uzbrojenie stanowią czołgi, bojowe wozy piechoty i inne opancerzone środki walki. W skład oddziałów i związków wojsk pancernych wchodzą jednostki różnych rodzajów wojsk (pododdziały i oddziały artylerii, wojsk inżynieryjnych, chemicznych, wojsk łączności i innych). Pododdziały czołgów wchodzą również w skład oddziałów wojsk zmechanizowanych."

9. Wojska rakietowe i artyleria - w Siłach Zbrojnych RP wyposażone są w trzy odmienne grupy środków ogniowych różniące się właściwościami bojowymi i przeznaczeniem: rakiety taktyczne, artylerię do ognia pośredniego (artyleria lufowa, rakietowa i moździerze) oraz artyleryjskie środki przeciwpancerne (lufowa artyleria przeciwpancerna, przeciwpancerne pociski kierowane i granatniki przeciwpancerne).

10. Wojska specjalnego przeznaczenia - to jednostki sił lądowych, marynarki wojennej i sił powietrznych przeznaczone do prowadzenia działań i operacji specjalnych.

11. Wojska zmechanizowane - "są rodzajem wojsk lądowych charakteryzującym się dużą siłą ognia, wysoką manewrowością, ruchliwością i odpornością na ogień; może być on wykorzystywany do wykonywania wszystkich podstawowych zadań we wszystkich rodzajach współczesnych działań bojowych (operacjach). Wojska zmechanizowane występują jako oddziały i związki taktyczne składające się z pododdziałów zmechanizowanych (piechoty zmotoryzowanej) i czołgów oraz oddziałów (pododdziałów) artylerii, wojsk inżynieryjnych, obrony przeciwchemicznej, wojsk łączności i innych. Współcześnie różnice między wojskami zmechanizowanymi, a pancernymi zacierają się, oba rodzaje wojsk stanowią całość i nazywane są wojskami zmechanizowanymi i pancernymi (WZiP)."

12. WOJSKO POLSKIE (WP) - "nazwa sił zbrojnych państwa polskiego, formalnie wprowadzona 1918. W X-XI w. siły zbrojne Polski składały się z kilkutysięcznej stałej konnej drużyny księcia (króla), powoływanych na wyprawy pieszych wojów oraz pospolitego ruszenia ludzi wolnych (także chłopów); od XII-XIII w. podstawę pospolitego ruszenia stanowiło rycerstwo (kilka tys. jazdy), stopniowo zmniejszała się rola oddziałów pieszych; w XIV-XV w. jazdę rycerską formowano w chorągwie rodowe oraz ziemskie (dla drobnego rycerstwa); stałe wojsko stanowiły nadworne chorągwie zaciężne (kilkuset konnych). Od wojny trzynastoletniej (1454-66) z Krzyżakami miejsce pospolitego ruszenia stopniowo zajmowało wojsko zaciężne i od 1479 nieliczne wojsko zawodowe do obrony południowo-wschodnich obszarów kraju (tzw. obrona potoczna, 1,5-2 tys.), 1563 zastąpione przez zaciężne wojsko tzw. kwarciane; podczas wojen powoływano wojska zaciężne, do 20-30 tys. żołnierzy; trzonem pozostawała jazda (ciężkozbrojna husaria, lżejsze chorągwie kozackie, zw. pancernymi, lekkie - wołoskie i tatarskie), szybko wzrastało znaczenie artylerii. W 1652 utworzono stałe wojsko, zw. komputowym (podczas pokoju ok. 18 tys., w okresie wojny do ok. 60 tys.). Od końca XVII w. spadała wartość bojowa wojska polskiego, jego liczebność 1717 ograniczono do 18 tys.; w 2. połowie XVIII w. podejmowano reformy w celu podniesienia sprawności wojska i zwiększenia jego liczebności (Sejm Czteroletni 1788-92 uchwalił utworzenie armii - 100 tys., 1792 osiągnięto ok. 70 tys.); podczas powstania kościuszkowskiego 1794 wojska regularne i milicja liczyły ponad 80 tys. żołnierzy; po rozbiorach sformowano Legiony polskie we Włoszech podporządkowane Francji; w Księstwie Warszawskim utworzono armię liczącą ok. 30 tys. żołnierzy, następnie rozbudowaną do ponad 100 tys. (1812); wojsko Królestwa Polskiego, liczące ok. 40 tys., podczas powstania listopadowego 1830-31 zostało zwiększone do prawie 90 tys.; podczas powstania styczniowego (1863-64) oddziały powstańcze (30 tys.) prowadziły wojnę partyzancką; regularne formacje polskie tworzono podczas I wojny światowej u boku armii austro-węgięrskiej i niemieckiej (Legiony Polskie, później Polska Siła Zbrojna), rosyjskiej (Legion Puławski, następnie Korpusy Polskie w Rosji) i francuskiej (Armia Polska we Francji w I wojnie światowej). W II RP w okresie działań wojennych (1920) WP liczyło ok. 1 mln żołnierzy, od 1922 - ok. 290 tys.; odrębnym rodzajem sił zbrojnych była Polska Marynarka Wojenna; 1924 utworzono Korpus Ochrony Pogranicza (KOP); w latach 20. WP było trzecią armią lądową Europy; od 1936 realizowano sześcioletni plan modernizacji WP oparty na rodzimym przemyśle zbrojeniowym. W okresie przygotowań do wojny i w trakcie kampanii wrześniowej 1939 zmobilizowano ok. 1 mln żołnierzy; 1939-40 we Francji sformowano WP (80 tys.); od 1940 w Wielkiej Brytanii tworzono Polskie Siły Zbrojne - PSZ (1940 liczyły 27 tys., 1945 - 200 tys.); 1941-42 w ZSRR formowano Armię Polską, po ewakuacji na Bliski Wschód, przekształconą w Armię Polską na Wschodzie, z której 1943 wydzielono Drugi Korpus Polski (ok. 50 tys. żołnierzy). W kraju 1939 zorganizowano konspiracyjną Służbę Zwycięstwu Polski, 1940 przekształconą w Związek Walki Zbrojnej, 1942 przemianowaną na Armię Krajową (1944 ok. 300 tys. żołnierzy). Od 1943 w ZSRR formowano podporządkowane komunistom: Pierwszy Korpus Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR, rozszerzony w Armię Polską w ZSRR 1944; VII 1944 utworzono WP (1945 - 400 tys. żołnierzy). Po wojnie przeprowadzono demobilizację PSZ (większość żołnierzy pozostała na uchodźstwie) oraz WP (1946 liczyło ponad 200 tys., 1949 - 130 tys. żołnierzy). W 1949 przystąpiono do sowietyzacji WP (większość stanowisk dowódczych objęli generałowie i oficerowie sowieccy) i rozbudowy do ponad 400 tys. żołnierzy (1953). Od 1955 redukowano liczebność wojska, 1956 generałowie i oficerowie sowieccy opuścili Polskę. Później kilkakrotnie modernizowano liczące 200-300 tys. żołnierzy WP, jego część wchodziła w skład Zjednoczonych Sił Zbrojnych Układu Warszawskiego; w kraju oddziały WP brały udział w pacyfikacji wystąpień społecznych podczas: poznańskiego czerwca 1956, grudniowego buntu robotniczego 1970 oraz stanu wojennego 1981-83. Od 1989 trwa budowa nowoczesnej armii zdolnej do obrony suwerenności kraju."

13. WRE - walka radioelektroniczna

14. Wsparcie inżynieryjne - "obejmuje wszelkie działania inżynieryjne realizowane przez związki taktyczne, oddziały lub pododdziały wojsk inżynieryjnych (podmiot wspierający) na korzyść podmiotu wspieranego, np. związku taktycznego zmechanizowanego (pancernego), oddziału (pododdziału) lub instytucji (organizacji) cywilnej, polegające na wykonywaniu tych zadań i prac inżynieryjnych, które umożliwią podmiotowi wspieranemu osiągnięcie nakazanego (przyjętego) głównego celu działania. Wsparcie inżynieryjne jest: częścią zabezpieczenia inżynieryjnego przypadającą do realizacji tylko przez wojska inżynieryjne; realizowane także w ramach innych rodzajów zabezpieczenia działań operacyjnych i taktycznych, np. maskowanie, ubezpieczenie; wyrazem udziału wojsk inżynieryjnych w akcjach ratunkowych oraz likwidacji skutków awarii i klęsk żywiołowych; określoną (na podstawie umów) formą uczestnictwa wojsk inżynieryjnych w misjach pokojowych."

15. Wsparcie ogniowe - polega na wykonaniu zadań ogniowych przez środki rażenia będące w dyspozycji dowódcy określonego szczebla lub jego przełożonego na korzyść podległych związków taktycznych (oddziałów, pododdziałów) wojsk lądowych w celu obniżenia potencjału bojowego przeciwnika, jego zdolności bojowej, zdezorganizowania jego działań i zapewnienie wojskom własnym sprzyjających warunków wykonania postawionych im zadań operacyjno-taktycznych. Obejmuje ogień artylerii (z zakrytych stanowisk ogniowych i na wprost), uderzenia rakietowe i lotnicze oraz użycie ogniowych środków inżynieryjnych i innych. Wyróżnia się w nim ogólne wsparcie ogniowe i bezpośrednie wsparcie ogniowe.

16. WYBUCH (eksplozja) - "bardzo szybki wzrost temperatury i ciśnienia gazów (powstawanie fali uderzeniowej); wybuch chemiczny - wybuch spowodowany gwałtownie przebiegającą, silnie egzoenergetyczną reakcją chemiczną, której towarzyszy najczęściej wydzielenie dużej ilości gazów (np. wybuch materiału wybuchowego); wybuch jądrowy - wybuch wywołany gwałtownie przebiegającą niekontrolowaną reakcją rozszczepienia lub syntezy (wybuch termojądrowy) jąder atomowych; w czasie wybuchu jądrowego wydziela się ogromna ilość energii (szczególnie duża podczas wybuchu termojądrowego), znacznie przewyższająca energię wybuchu chemicznego. Zob. też rozszczepienie jądra atomowego, reakcja termojądrowa."

17. Wzmocnienie ogniem - jest formą wzmocnienia podległych jednostek bez przydzielania im środków ogniowych. Polega na skierowaniu ognia artylerii szczebla nadrzędnego w strefę odpowiedzialności ogniowej podległego związku taktycznego (oddziału) w krytycznych dla niego momentach walki. Wzmocnienie ogniem może dotyczyć zadań wsparcia ogólnego wykonywanych przez związek operacyjny na rzecz związku taktycznego oraz wsparcia bezpośredniego realizowanego przez artylerię związku taktycznego na rzecz oddziałów lub przez artylerię oddziału na rzecz pododdziałów pierwszego rzutu. Wzmocnienie ogniem realizuje się w drodze manewru ogniem. Wzmocnienie ogniem może być przewidywane zawczasu (planowe zadania ogniowe) lub realizowane w toku walki na żądanie podległych dowódców.